Melkwegstelsel

Een sterrenstelsel is een grote verzameling sterren die zich op relatief geringe onderlinge afstand bevinden. In elk sterrenstelsel is ook gas, stof en (waarschijnlijk) donkere materie aanwezig. Het systeem wordt bij elkaar gehouden door de eigen zwaartekracht. Sterrenstelsels hebben doorgaans een spiraalvormige, schijf- of bolvormige structuur, met daaromheen een bolvormige halo waarin de zwaartekracht ook nog invloed heeft.

De astronoom Lord Rosse gebruikte als eerste de term "spiraalnevel" voor de melkwegstelsels die hij bestudeerde. Hij besefte echter nog niet dat onze melkweg een soortgelijk stelsel was en dat de stelsels die hij bestudeerde op grote afstand buiten ons melkwegstelsel liggen. Pas in 1923 werd door Edwin Hubble aangetoond dat deze spiraalnevels sterrenstelsels waren die buiten ons eigen stelsel liggen.

Als de nachtelijke hemel bekeken wordt, zien we ongeveer in het centrum een strook van dicht op elkaar staande sterren, dat is het sterrenstelsel waar wij van deel uitmaken, de Melkweg. Het geheel daarvan vormt een enorme schijf die we op deze manier op de zijde bekijken, waardoor de sterren dichter opeen lijken te staan. De melkweg is alleen goed te zien bij een donkere hemel, wat in Nederland door de lichtvervuiling, vooral in de Randstad, niet voorkomt. Daar het zonnestelsel zelf deel uitmaakt van onze Melkweg, kunnen wij daarvan slechts een deel zien.

De Andromedanevel in het gelijknamige sterrenbeeld geeft een goed totaalbeeld van de figuur zoals ook ons Melkwegstelsel er uitziet. M51 in de Jachthonden (Canes Venatici) geeft een mooi bovenaanzicht.