Spoetnik

Het ruimtevaartprogramma Spoetnik ("Спутник", Russisch voor metgezel) van de Sovjet-Unie had als doel om de eerste kunstmaan om de aarde te realiseren.

Spoetnik 1 werd gelanceerd op 4 oktober 1957. Deze datum wordt vaak gezien als de officiële start van het ruimtevaarttijdperk. Het Spoetnik programma was grotendeels het werk van Sergej Koroljov, die ook de grote stimulator achter de Loenik, Vostok en Saljoet projecten was. De Spoetnik 1 was een bol met een gewicht van bijna 84 kilogram en een diameter van 58 cm, 4 antennes en een ingebouwde zender met een vermogen van 1 Watt. De zender zond regelmatig een pieptoon uit totdat na 21 dagen de batterijen waren uitgeput. Op 4 januari 1958 viel de Spoetnik 1 terug naar de aarde en verbrandde in de atmosfeer.

Het nieuws sloeg in als een bom, vooral in de Verenigde Staten, waar men in de veronderstelling leefde voorop te lopen op het gebied van de ruimtevaart. Dit veroorzaakte de Spoetnikcrisis, die de Amerikaanse regering deed besluiten tot een aantal acties om de Amerikaanse overmacht in de ruimtevaart en rakettechnologie te herstellen.

Spoetnik 2 werd gelanceerd op 3 november 1957. Deze kunstmaan woog ruim 500 kilogram. Aan boord bevond zich het eerste levende wezen in de ruimte, het hondje Laika. Er was echter geen plan om Laika weer heelhuids terug op aarde te krijgen. Het hondje schijnt de lancering te hebben overleefd, maar stierf later aan oververhitting.

Ondertussen deden de Amerikanen verwoede pogingen om hun eerste kunstmaan in de ruimte te krijgen. Op 6 december 1957 werd een poging gedaan de Vanguard te lanceren. Onder het toeziend oog van miljoenen televisiekijkers kwam de raket een paar meter van de grond, zakte weer en explodeerde. Vol leedvermaak kopte de Russische krant Pravda: "O, WAT EEN FLOPNIK!", met daaronder een foto van de raket die op het lanceerplatform in gereedheid werd gebracht, en daarnaast een foto van de explosie. Daaronder het commentaar "Reclame en werkelijkheid".

De lancering op 3 februari 1958 van de eerste versie van Spoetnik 3 mislukte, de raket kwam niet hoger dan een kilometer of 12. De lancering op 15 mei 1958 van de tweede versie was succesvol. De Spoetnik 3 zat vol wetenschappelijke instrumenten en deed metingen onder andere aan de buitenste atmosfeer, kosmische straling, micro-meteorieten en dergelijke. De recorder die de meetgegevens op moest nemen deed het echter niet. Daarom moest men het stellen met de meetgegevens die men via de zender rechtstreeks van de satelliet ontving.

Kort daarvoor, op 31 januari waren de Amerikanen er in geslaagd om hun eerste satelliet, de Explorer 1 in een baan om de aarde te krijgen.